AS-Iran meterai MoU damai, 14 perkara utama jadi asas tamatkan konflik

WASHINGTON – Amerika Syarikat (AS) dan Iran telah memeterai satu Memorandum Persefahaman (MoU) semalam, yang mengandungi 14 perkara utama sebagai asas kepada usaha menamatkan konflik antara kedua-dua negara selepas hampir empat bulan peperangan.

Pentadbiran Presiden AS, Donald Trump, menyifatkan perjanjian itu sebagai berasaskan prestasi, dengan sebarang manfaat kepada Tehran hanya akan diberikan sekiranya semua komitmen yang dipersetujui dipatuhi sepenuhnya.

Antara perkara utama yang dipersetujui ialah penamatan segera dan berkekalan semua operasi ketenteraan oleh AS, Iran serta sekutu masing-masing, termasuk di Lebanon.

Kedua-dua pihak turut berikrar untuk tidak melancarkan serangan atau ancaman baharu selain menghormati kedaulatan dan integriti wilayah masing-masing tanpa campur tangan dalam urusan politik atau hal ehwal dalaman negara lain.

Menurut kandungan MoU itu, Washington dan Tehran bersetuju memuktamadkan perjanjian damai yang lebih menyeluruh dalam tempoh maksimum 60 hari, dengan lanjutan hanya boleh dibuat menerusi persetujuan bersama.

Dalam tempoh tersebut, AS akan memulakan proses menarik balik sekatan laut dan halangan terhadap pelabuhan Iran, manakala Tehran memberi jaminan laluan perdagangan melalui Selat Hormuz akan dibuka semula tanpa sebarang caj selepas kerja pembersihan periuk api dan halangan keselamatan diselesaikan.

MoU berkenaan turut merangkumi pelan pembangunan dan pembinaan semula Iran bernilai sekurang-kurangnya AS$300 bilion yang akan dirangka oleh Washington bersama rakan serantaunya.

Pada masa sama, AS bersetuju menamatkan semua sekatan ekonomi terhadap Iran, termasuk yang berkaitan dengan resolusi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), dengan jadual pelaksanaannya akan dimuktamadkan menerusi rundingan susulan.

Dalam aspek nuklear, Iran bersetuju untuk tidak memperoleh atau membangunkan senjata nuklear, manakala program nuklearnya akan dikekalkan pada tahap semasa sehingga penyelesaian muktamad dicapai.

Sebagai balasan, pelonggaran sekatan akan dilaksanakan secara berperingkat mengikut tahap pematuhan Tehran terhadap komitmen yang dipersetujui dan AS tidak akan mengenakan sekatan baharu sepanjang rundingan berlangsung.

Washington juga akan memberikan pengecualian tertentu bagi eksport minyak, produk petroleum dan urusan berkaitan bagi membantu pemulihan ekonomi Iran.

Selain itu, AS akan membenarkan akses semula kepada dana Iran yang sebelum ini dibekukan atau disekat, dengan sebahagian dana dijangka dilepaskan secara berperingkat berdasarkan perkembangan pelaksanaan perjanjian.

Bagi memastikan semua komitmen dipatuhi, kedua-dua negara akan menubuhkan mekanisme khas bagi memantau pelaksanaan MoU sebelum memulakan rundingan ke arah perjanjian damai yang lebih menyeluruh.

Sebarang perjanjian akhir yang dicapai kelak akan disahkan menerusi resolusi mengikat Majlis Keselamatan PBB bagi memberikan jaminan undang-undang antarabangsa terhadap pelaksanaannya.

Perjanjian bersejarah itu dilihat sebagai langkah penting ke arah meredakan ketegangan di Asia Barat, selain membuka ruang kepada pemulihan ekonomi Iran dan kestabilan laluan perdagangan global yang selama ini terjejas akibat konflik berpanjangan antara kedua-dua negara.